Soest is een natuurrijke gemeente met zandduinen, bossen, heide en cultuurlandschap. Het dorp Soest is rond 1028 ontstaan als kolonie van het nabijgelegen Amersfoort. De eerste boeren vestigden zich op de hoger gelegen zuidoosthelling van de Engh, een uitloper van de Utrechtse Heuvelrug. Ook behoren Soesterberg en het buurtschap Soestduinen bij de gemeente. Soesterberg is ook bekend vanwege de vliegbasis en de jarenlange bewoning door Amerikaanse militairen.
Ten westen van Soest ontstond vanaf halverwege de 17e eeuw het dorp Soestdijk met een groot aantal buitens, waarvan de eigenaren veelal afkomstig waren uit de Amsterdamse elite. Na de aansluiting op de paardentram in 1895 begon het boerendorp Soest langzaam te groeien. Vanaf 1920 groeiden Soest en Soestdijk aan elkaar vast. Vanaf de jaren ’30 groeide het dorp verder met de bouw van vaak grotere villa’s in Soest-Zuid en in Soestduinen. In de wederopbouwperiode werden veel buitens gesloopt en vervangen door eengezinswoningen en sociale woningbouw. Vanaf de jaren ’70 en ’80 breidde Soest verder uit met enkele nieuwbouwwijken.
MooiSticht verzorgt voor Soest de interne regio-advisering voor cultuurhistorie en monumenten.